რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ,,ბექგრაუნდი”

vladimir-putin-and-patriarch-kirill-1რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ,ბექგრაუნდი’’ (1)

მთარგმნელისაგან
ახლახანს ერთ-ერთ უცხოურ ბლოგზე გამოქვეყნდა ინტერვიუ, რომელიც ბოლოდროს გამოცემული პოპულარული წიგნის-‘’რუსული მართლმადიდებლობა და ადამიანის უფლებები’’ ავტორთან, Kristina Stoeckl-თანაა ჩაწერილი. საუბარში მკვლევარი ეხება იმ მნიშვნელოვან საკითხებს, რომელიც საკუთარ ნაშრომში აღწერა. აქვე დავძენთ, რომ როგორც თავად მწერალი აღნიშნავს, საუბრობს სოციოლოგის, მიმომხილველის და არა ღვთისმეტყველის პოზიციიდან. შესაბამისად ყველგან, სადაც იგი განიხილავს რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას, გულისხმობს არა ონტოლოგიურ არამედ ტექნიკურ მხარეს, მოსკოვის საპატრიარქოს სტრუქტურას და არა ქრისტეს ეკლესიის (ამ შემთხვევაში რუსეთის ადგილობრივი ეკლესიის) ,,რეალობის იდენტობას.’’ უფრო ვრცლად ამ ორ განსაზღვრებას შორის არსებულ განსხვავებაზე შეგიძლიათ იხილოთ- http://www.orthodoxtheology.ge/termineklesiaeklesiebi/

იმასაც დავძენთ, რომ ტექსტში არსებული ზოგიერთი ფრაზა უცვლელად გადმოვიტანეთ (მაგ: ,,ბექგრაუნდი’’) და დედანისგან განსხვავებით ტექსტში სქოლიოები დავამატეთ, რათა მკითხველი უფრო მარტივად ჩაწვდეს ინტერვიუს დედააზრზს.

ინტერვიუ
რამდენიმე ხნის წინ ჟურნალ ‘’Logos: A Journal of Eastern Christian studies,’’-ში, (2) (რომლის რედაქტორიც მე გახლავართ) დავბეჭდეთ Christopher Brenna-ს (3) სტატია, ადამიანის უფლებათა საკითხებთან დაკავშირებულ მართლმადიდებლურ მიდგომებზე, როგორც ავტორი აღნიშნავს, მართალია თეოლოგიური კვლევებისთვის ამგვარი ტიპის სამუშაო ახალია, მაგრამ სოციოლოგთა თუ პოლიტიკურ მკვლევართაგან გამოცემულ სხვადასხვა სერიებში არაერთხელ განხილულა, მათგან უახლესი გამოცემა, (რომლის გამოყენება წყაროს სახითაც შეგვიძლია) გახლავთ Kristina Stoeckl-ის (4) ‘’რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია და ადამიანის უფლებები’’. ავტორი გახლავთ ვენის უნივერსიტეტის პოლიტიკურ მეცნიერებათა დეპარტამენტის კვლევითი ცენტრის წევრი (Routledge 2014), სწორედ აღნიშნულ პიროვნებას დავუკავშირდით იმ ინტერვიუს ჩასაწერად, რომელსაც ქვემოთ შემოგთავაზებთ:

-თუ შეიძლება გვითხარით თქვენს ,,ბექგრაუნდზე’’ და იმ ფაქტორებზე, რომელთა გათვალისწინებითაც დაწერეთ- ‘’რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია და ადამიანის უფლებები.’’

KS- წიგნის წინასიტყვაობაში მიმოვიხილავ ,,ბექგრაუნდის’’ ნაწილს და იმ მიზეზებს, რამაც რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და ადამიანის უფლებათა მიმართულებით ჩემი მუშაობა განაპირობა. წინასიტყვაობიდან მკიხველები შეიტყობენ, რომ მაქვს საკმაოდ ტრადიციული ,,კათოლიკური ბექგრაუნდი’’, რომელიც ჩემს აკადემიურ მუშაობაში რელიგიურ და პოლიტიკურ საკითხებთან დაკავშირებით იგრძნობა, ისინი ამის გარდა იმასაც გაიგებენ, რომ წიგნი წარმოადგენს იმ ევროპელი თეორეტიკოსის ნამუშევარს, რომელსაც არ შეუძლია დაუპირისპირდეს Jürgen Habermas-ის (5) მიერ შემოთავაზებულ ,,პოსტსეკულარულ საზოგადოების’’ ამაღლებულ პარადიგმას. წინასწარ და მკაფიოდ განსაზღვრულობით არც რუსული მართლმადიდებლობისა და ადამიანის უფლებათა საკითხი შემომიტანია, მე თავიდანვე დაინტერესებული ვიყავი რელიგიური დედააზრისა და სეკულარულ ნორმათა კავშირით. ადამიანის უფლებათა საკითხებზე მსჯელობისათვის რუსული მართლმადიდებლური განხილვები საკმაოდ კარგ მაგალითს გვაძლევენ. მკითხველები შესავლიდან ვერ შეიტყობენ რომ რუსეთისმცოდნეობაში, მის ლიტერატურასა და ფილოსოფიაში საკმაოდ კარგი ,,ბექგრაუნდი’’ მაქვს. საბედნიეროდ ძალიან კარგი პედაგოგები მყავდნენ ავსტრიის ინსბრუკის უნივერსიტეტში, სადაც შევისწავლე ფიოდორ დოსტოევსკის, ვლადიმერ სოლოვიოვის, რუსერთის ვერცხლის ხანის ფილოსოფოსების, საბჭოთა სემიოლოგთა თაობის (იური ლოტმან-ის გარშემო) შემოქმედება და მოგვიანებით აგრეთვე რუსული ემიგრაციის რელიგიური მოაზროვნეების მოღვაწეობა, სწორედ ისინი იყვნენ ჩემი ადრეული მეწინამძღვრენი რუსული აზრისა და კულტურის შესწავლის საქმეში. ეს ,,ბექგრაუნდი’’ უფრო მკაფიოდ ჩემს პირველ წიგნში და სადოქტორო დისერტაციაში იკვეთება (‘’ტოტალიტარიზმის შემდგომი საზოგადოება’’), რომელიც 2008 წელს გამოიცა. ეს ,,ბექგრაუნდი’’ ხსნის რუსეთის მართლმადიდებელური ტრადიციისადმი ჩემს დამოკიდებულებას და მისადმი პატივისცემას, მიუხედავად იმ კრიტიკული ნააზრევისა, რასაც რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისადმი წარმოვთქვამ.

-თქვენი პირველი თავი განსხვავებულ პასუხებს სცემს თანამედროვე მართლმადიდებლობაში ადამიანის უფლებების საკითხზე მსჯელობას, ასახელებთ რა ორ მიმართულებას ( ძალიან კრიტიკულს და ძალიან ლოიალურს) თქვენი თავის დასასრულს კი აღნიშნავთ, რომ რუსეთის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ უფრო მეტად საშუალო პოზიცია შეითვისა, არც სრულად უარყოფს და არც ბოლომდე იღებს ადამიანის უფლებებს. რატომ ამგვარი პოზიცია?
KS- მე ვაკუთვნებ რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას ამ ადგილს, რადგან ის ადამიანის უფლებათა საკითხისადმი პასუხისგაცემისას მართლაც საშუალო პოზიციას იკავებს, დგას რა ადამიანის უფლებათა სრულად უარყოფისა და მიღებას შორის. რუსეთის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ 2008 წელს გამოსცა დოკუმენტი სახელწოდებით ‘’რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის სწავლება, ადამიანის ღირსების, თავისუფლების და უფლებათა საკითხზე’’. ეს დოკუმენტი პრინციპულად ცვლის ეკლესიის მიერ რვა წლით ადრე გამოხატულ პოზიციას (იგულისხმება- ‘’სოციალური მოძღვრების საფუძვლები’’, რომელშიც ადამიანის უფლებები უარყოფილია, როგორც განდგომილების ნიშნები). მაგრამ მიუხედავად ამისა რუსეთის ეკლესია არ აპირებს სრულიად მიიღოს ადამიანის უფლებების, როგორც კანონიერი მექანიზმი. რატომ იკავებს ეკლესია ამ პოზიციას? წიგნში განვიხილავ რამდენიმე მიზეზს:
ა) მოსკოვის საპატრიარქო აცნობიერებს, რომ მას არ შეუძლია დააიგნოროს ან უარყოს თავისი საშინაო თუ საგარეო ურთიერთობათა საკითხები;
ბ) პოლიტიკური- მოსკოვის საპატრიარქო აცნობიერებს, რომ პოლიტიკაში ხმის ქონის უფლებისათვის უმჯობესია თანამედროვე პოლიტიკის ენაზე საუბარი;
გ) სოტერიოლოგია- ეკლესია ძალიან კარგად აცნობიერებს, რომ მართლმადიდებელი მორწმუნეები სეკულარულ საზოგადოებაში ცხოვრობენ და საკუთარი ეკლესიიდან თანამედროვეობის შესაბამის საწინამძღვრო მიმართულებებს მოელიან;
დ) ინდივიდუალები- რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ცალკეული წევრები, რომლებიც 2006 და 2008 წლებში დოკუმენტს ამოწმებდნენ, არ იყვნენ ერთსულოვანნი ადამიანის უფლებათა საკითხზე წარმოდგენილი ანგარიშის შეფასებისას. ზოგი მათ სრულად ეთანხმებოდა, ზოგი კი აბსოლუტურად უარყოფდა. დოკუმენტი ამგვარ პიროვნებათა შორის კომპრომისია. მნიშვნელოვანია კარგად გავიგოთ, რომ ინდივიდუალური მოძრაობები შესაძლოა შეიცვალონ. არ ვარ დარწმუნებული რომ დღეს, ადამიანის უფლებათა შესახებ რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ახალი დოკუმენტი კვლავ საშუალო პოზიციას დაიკავებს, ანაც ადრინდელთან შედარებით რეგრესსა და პოზიციების დათმობას არ გვიჩვენებს.

– თქვენ აგრეთვე აღნიშნავთ, რომ წამყვანი კონფენსიები უფრო ნაკლებად იწუხებენ თავს ადამიანის უფლებათა საკითხებზე, ვიდრე რელიგიური უმცირესობები. თუ შეგიმჩნევიათ, რომ რუსეთში მცხოვრებ კათოლიკეებს, იუდეველებს, ან მუსლიმებს უფრო მეტად მოეხმოთ ადამიანის უფლებების ენა, ვიდრე ამავე ქვეყნის მართლმადიდებელ მოქალაქეებს?
KS- წიგნში თავიდანვე აღვნიშნავ, ხოლო დასკვნით თავში კი დეტალურად განვიხილავ, რომ რელიგიურ უმცირესობებთან შედარებით წამყვანი კონფენსიების უმრავლესობა როგორც წესი ნაკლებად კეთილგანწყობილია ადამიანის უფლებებისადმი. უმცირესობები რელიგიური თავისუფლების დაცვით, საკუთარი თავის გადარჩენასა და გაძლიერებას ემსახურებიან. ადამიანის საერთაშორისო უფლებების ბერკეტით რელიგიურ უმცირესობები ცდილობენ თავდაცვას, ხოლო უმრავლესობაში მყოფი კონფენსიები უბრალოდ მინდობილნი არიან და მიჰყვებიან ტრადიციულ პრივილეგიებს. ეს დინამიკა ნათლად შეინიშნება რუსეთში, როგორც 1997 წლის კანონის ირგვლივ წარმოებულ განხილვებში, ასევე ევროპული სასამართლოს მიერ რელიგიური თავისუფლების საკითხებთან დაკავშირებით. ყველაფრის მიუხედავად ისინი მაინც არ არიან რუსეთისთვის სრულად მისაღებნი. დასავლეთ ევროპის ქვეყნებიც აცნობიერებენ რომ იმიგრაციის გამო, რელიგიურად პლურალისტული საზოგადოებებმა ადამინის უფლებები გამოიყენეს კოზირად, ანუ ის, რაც ისტორიულად პრივილეგირებულ რელიგიებს აკლდათ. სისტემური კვლევა არ გამიკეთებია თუ რომელი რელიგიური უმცირესობები იცავენ უფრო მეტად ადამიანის უფლებებს, თუმცა დაინტერესებულ მკითხველს ვურჩევ ჩემი კოლეგის Effie Fokas-ის (6) ნაშრომებს გაეცნონ, რადგან ამ მკვლევარს ამ კონკრეტული საკითხის მუშაობის ირგვლივ მრავალწლიანი გამოცდილება აქვს.

-თქვენ შენიშნავთ, რომ პოსტ 1991-იან წლებში, უწინდელისაგან განსხვავებით რუსეთს უნდა აერჩია ორი მიმართულება და აირჩია ,,ნაციონალისტური რელიგიის’’ გზა. რამ განაპირობა ეს არჩევანი? იყო ეს წმინდად ანტიდასავლური სული თუ რაიმე დადებითი მიზანი?
KS- ამ ორ გზაში ვგულისხმობ ,,ეროვნული რელიგიისა’’ და ,,რელიგიური განახლების’’ მიმართულებებს. ეს უკანასკნელი მოიცავს რიგ პროცესებს, კრიტიკულ თვითშეფასებას, ეკლესიის იმ ბრალეულობის აღიარებას, რაც საბჭოთა პერიოდში ჩაიდინა და ზოგადად ,,რელიგიური უთანხმოების’’ სულის განახლებას. ეს ყოველივე არ მომხდარა, სანაცვლოდ კი მივიღეთ რელიგიური აპრატის თანმიმდევრული გაძლიერება. ვფიქრობ ეს არჩევანი იდეოლოგიურმა მიზეზებზე (ანტი ან პროდასავლურობა) მეტად პრაგმატულმა მოსაზრებებმა განაპირობეს. ,,ეროვნული რელიგია’’ უფრო მეტად გვპირდება საჯარო გამოხმაურებებს, პოლიტიკურად უფრო მეტ მხარდაჭერას და რუსეთის ბევრ მოქალაქეს ამ ყოველივეს თვალდახუჭულას ჯერა. ამავდროულად, ეკლესიის მეწინამძღვრე სტრუქტურებში და მრევლის მსგავს კავშირებში ლიბერალიზმი განაგრძობს განახლებასა და არსებობას. ჰქონდა კი რაიმე სარგებელი ეროვნული რელიგიის მიმართულებას? მე სხვაგვარად ვფიქრობ, მაგრამ როგორც ვხვდები უფრო მეტად ეს არაა იდეოლოგიური, არამედ პრაგმატული განვითარება და მასში პოზიტიური ელემენტი მხოლოდ ის იყო, რომ ოფიციალურმა რელიგიურმა ნაციონალიზმმა დატოვა ცარიელი სივრცეები ალტერნატიული მოსაზრებების გამოსააშკარავებლად, რომლის სარგებლობაც ნაკლებად შეინიშნება. იმასაც ვიტყოდი, რომ დღეს ეს სივრცეები ამ წიგნზე მუშაობის პერიოდისაგან განსხვავებით მნიშვნელოვნად დავიწროებულია.

-მეორე თავში თქვენ შენიშნავთ, რომ 2000 წლის დოკუმენტში ‘’რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის სოციალური საფუძვლები’’ ძალიან მნშვნელოვანი იყო ‘’ეკლესიის საგარეო საქმეთა განყოფილების’’ წვლილი, რომელსაც დღევანდელი პატრიარქი- კირილი ხელმძღვანელობდა. პიროვნება რომელიც თვლის, რომ უკავია ,,ლიბერალებსა’’ და ,,ზილოტებს’’ შორის საშუალო პოზიცია. შეძლებს კი იგი პატრიარქობის პერიოდში ამ ბალანსის შენარჩუნებას?
KS- ესაა ყველაზე უფრო საკამათო საკითხი, რომელზეც რუსეთის ეკლესიით დაინტერესებული მკვლევრები მუშაობენ. ერთი შეხედვით ჩანს, რომ პატრიარქი კირილი ფუნდამენტალისტებისათვის ხელსაყრელ პოზიციას იკავებს და რუსეთის ეკლესიის შიგნით საკმაოდ მტკიცე ხაზებს ავლებს, მაგალითად მოვიყვანოთ Всеволод Чаплин-ი, (7) რომელიც ეკლესიისა და საზოგადოების ურთიერთობებზე პასუხისმგებელი პირი გახლდათ. 2009 წლიდან, როდესაც კირილი პატრიარქია, ვხედავთ იმ უამრავ ღონისძიებაზე, რომელიც ,,ზილოტების’’ პოზიციას ამყარებდა. მაგ: პანკ ჯგუფ Pussy Riot-ის (8) შევიწროება, ‘’ჰომოსექსუალიზმის პროპაგანდისთვისა’’ და ,,რელიგიური გრძნობების შემლახველ’’ მოქმედებათა საწინააღმდეგო კანონმდებლობის მიღება. მაგრამ ამავდროულად არსებობს საპირისპირო ფაქტებიც, მაგალითად ის მეტნაკლებად დაბალანსებული მდგომარეობა, რომელიც პარიარქ კირილს უკავია უკრაინის ბოლოდროინდელ კრიზისთან მიმართებით (ეს ფაქტი ერთგან აღვწერე კიდეც). ამ მომენტში გვერდს ვუვლით პატრიარქ კირილის პოზიციას, მის იმ წარმატებულ თუ წარუმატებელ ნაბიჯებს, რომლებიც ეკლესიის დამოუკიდებელი პოზიციის შენარჩუნებას მიემართება, მაგრამ როგორც უცხოელი ასევე რუსი საჯარო მიმომხილველებისთვის ნათელია, რომ აღნიშნული დამოუკიდებლობა უკვე დაკარგულია. ახლა უფრო მკვეთრად აღიქმება, რომ მოსკოვის საპატრიარქო უპირობოდ დგას პუტინის გვერდით და მხარს უჭერს მის ანტიდასავლურ პოლიტიკას.

– თქვენ აღნიშნავთ, რომ ‘’სოციალური დოქტრინის საფუძვლებში’’ აღწერილი სურათი, რომელიც რუსეთში ადამინის უფლებების დაცვას მიემართება, ნათლად გვიჩვენებს რომ ეს სიტუაცია შორს დგას დასავლეთის ისტორიიდან და უახლოვდება ბიზანტიის მოდელს. რატომაა ასე? რატომაა მუდმივად ასეთი თვალსაჩინო განსხვავება დასავლეთისაგან?
KS- ,,სოციალური დოქტრინის საფუძვლებში’’ არა, მაგრამ ადამიანს უფლებათა განყოფილებაში შეინიშნება მძლავრი მართლმადიდებლური ანტიდასავლურობა, რომელსაც მივყავართ უკან სლავოფილიზმისა და ლათინური დასავლეთისადმი მტრულ დამოკიდებულებამდე. ამგვარი ანტიდასავლურობის პარადოქსული თავიებურება ისაა, რომ მისი ფორმატი ,,ლათინური’’ ქრისტიანული მოდელის თეოლოგიური მსჯელობის ზეგავლენას განიცდის. ამ წიგნის შესახებ მიცემულ ჩემს ინტერვიუებიდან ადვილად აღიქმება, რომ რუსეთის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ ისწავლა (და სურდა ესწავლა) კათოლიკე და პროტესტანტ თეოლოგთაგან სოციალური სწავლების საკითხები. ჩატარდა კონფერენციები, შეიქმნა სამუშაო ჯგუფები, გარკვეული დოკუმენტაცია გაიცვალა კიდეც. ეს ფაქტი იმ ძლიერ იმედგაცრუებასაც ხსნის, რომელიც გერმანულმა პროტესტანტულმა ეკლესიებმა გამოხატეს (ამ შემთხვევას წიგნის მეოთხე თავში განვიხილავ). დასავლელმა თეოლოგებმა რუს მართლმადიდებელ კოლეგებისათვის მასალათა მიწოდებისა და ,,სასწავლო პროცესში’’ თანამშრომლობის შემდეგ დაინახეს, რომ რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიიდან გაისმის მხოლოდ დაპირისპირება და ანტიდასავლური ცილისწამებები.

-თქვენ აღნიშნავთ (გვ.101) რომ დღეს ეკლესიის ყურადღება ,,შიდა’’ ფოკუსიდან (ეკლესიისა და სახელმწიფოს ურთიერთობები) გარეთა ,,ფოკუსისკენ’’ (საზოგადოება, ოჯახი, ფასეულობები) გადაიხარა. ეს მოძრაობა ძლიერადაა ეკლესიაში დასაძირკვლებული? რა რისკებს შეიცავს იგი? რუსეთის მართლმადიდებელი ქრისტიანობა ამ მოძრაობის მხარდამჭერი თუ ამბივალენტურია? (დავუბრუნდებით თუნდაც თქვენს მიერ განხილულ Pussy Riot-ის შემთხვევას)
KS- დიახ, მჯერა რომ ეს მოძრაობა მყარადაა საფუძველგადგმული ეკლესიის სტრუქტურებში. 1990-2000 წლებში ეკლესია უმეტესად დაკავებული იყო საკუთარი საქმეების მოგვარებით, იმ ზარალის ანაზღაურებით, რომელიც საბჭოთა მმართველობის პერიოდში მიადგა, საჯარო სკოლებშო მართლმადიდებლური ,,კულტურის’’ სწავლებით, მართლმადიდებლური სამხედრო კაპელანობის სისტემის შექმით დაა.შ. პატრიარქ კირილის მწყემსმთავრობის დროს უკვე დგას საზოგადოებრივი, საოჯახო და ფასეულობათა საკითხები. პატრიარქი იკვეთება ისეთი სასიცოცხლო საკითხების მტკიცე და მორალური დამცველად როგორებიცაა- სექსუალობა, გენდერი და რელიგიური თავისუფლება. წიგნში ვამბობ, რომ ეს მოძრაობა მხოლოდ რუსეთის ეკლესიის შიგნით არ მიმდინარეობს, არამედ იმითაცაა განპირობებული, რომ ეკლესიის მესვეურნი თანამშრომლობენ კათოლიკე, პროტესტული და ევანგელური ეკლესიის ტრადიციონალისტურ ნაწილებთან. ვფიქრობ რომ რუსი უბრალო მორწმუნეები ამ მოძრაობაში რაღაც ამოუხსნელს გრძნობენ. ღრმად პარადოქსულია ,,ტრადიციულ ღირებულებათ’’ დაცვის საკითხში პოსტსაბჭთა რუსეთის მსოფლიოს მეწინამძღვრე ერად აღქმა.

-თქვენ აღნშნავთ (გვ.106-107), რომ 2008 წლიდან როგორც რუსეთის მთავრობის მოქმედებები, აგრეთვე ეკლესიის გამოხატულებები, ღიად ეწინააღმდეგება ადამიანის მოქმედ უფლებს, იმას რაც საერთაშორისო დონეზე (განსაკუთრებით გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას ვგულისხობთ) დგას დღის წესრიგში. ამგვარი ერთობლივი მოქმედება პირადად ჩემთვის კარგად გამოჩნდა რუსეთის მიერ სირიაში მიმდინარე სამოქალაქო ომში მონაწილეობით, აშშ-ს წინააღმდეგ მიმართულ საბრძოლო მოქმედებებში. რუსეთი და რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია აცხადებს, რომ ეს მოქმედებები განაპირობა სირიაში მცხოვრებ მართლმადიდებელ ქრისტიანთა დაცვის სურვილმა. როგორ შეიძლება აღვიქვათ ეს არგუმენტები?
KS- პირადად მე არც რუსეთის ეკლესიის არგუმენტებს გავცნობივარ სრულყოფილად და არც პუტინის იმ მოტივაციის შესახებ მაქვს ამომწურავი ინფორმაცია, თუ რატომ უცხადებს სირიას შიდა-მართლმადიდებლურ სოლიდარობას. (ისიც აღვნიშნოთ რომ რუსეთი სარგებლობს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უსაფრთხოების საბჭოში ვეტოს ხმის უფლებით). მაგრამ ამ საკითხს რიტორიკულად მივუდგებოდი და ვიტყვი, რომ რუსეთის დღის წესრიგში შემდეგი პრინციპი დგას: ,,რეჟიმის შენარჩუნება ცვლის ნებისმიერ საფასურს.’’

-როგორც წიგნის შესავალში, ასევე მისი შეჯამებისას თქვენ უბრუნდებით Charles Taylor -ის იდეას, რომელიც საუბრობდა ,,mutual fragilization’’-ის შესახებ, როგორც რუსულ მართლმადიდებლობასა და თანამედროვეობას შორის მდგომს. (taking place) თუ შეიძლება მოკლედ აგვიხსენით რას გულისხმობს ეს ყოველივე?
KS- Charles Taylor-ის (9) ‘’mutual fragilization’’-ის (10) კონცეპტი, ‘’პოსტ-სეკულარული’’ პარადიგმისთვის უმნიშვნელოვანეს თავსისებურებებს მოიცავს. Habermas-ის მიხედვით პოსტსეკულარული საზოგადოება ღიად აცხადებს, რომ რელიგიურ და სეკულარულ პირებს შეუძლიათ ერთმანეთისაგან ისწავლონ ის, რაც მთელი საზოგადოებისთვის სასიკეთო იქნება, საპირისპიროდ ,,Mutual fragilization’’ გვიჩვენებს, რომ სხვისი დადებითის შესწავლის ფაქტს ყოველთვის შედეგად არ მოაქვს სრული ურთიერთგაგება, არამედ უფრო მეტად თვითრეფლექსურობა და უიმედობა, რაც პოზიტიურადაც შეიძლება აღიქვას, რადგან გამოწრთობილი და დაუეჭვებელი იდენტობა, (როგორც რელიგიური, ასევე სეკულარული) შეიძლება ძალიან საშიში და საგანგაშო გამოდგეს. რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ტრადიციის ისტორიაში, ,,mutual fragilization’’-ის მაგალითი იყო ემიგრირებულ თეოლოგთა პერიოდი- სერგი ბულგაკოვი, ვლადიმერ ლოსკი, გიორგი ფლოროვსკი. ყველა ეს მართლმადიდებელი, როგორც მათი ზოგიერთი დასავლელი თანამოსაუბრე, პირისპირ უყურებდნენ საკუთარი დროის შესაბამისი ,,ტრადიციების’’ მორალურ დაქცევას (ბოლშევიზმი აღმოსავლეთში, ფაშიზმი და ნაციზმი დასავლეთში), გააცნობიერეს რომ მათ წინაშე იდგა მსგავსი საკითხები, განისწავლენ სხვებისგან და გაამდიდრეს საკუთარი საპატივსაცემო თვალსაზრისები. ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ერთადმოქმედებამ კი თეოლოგიაში ‘’ნეო-პატრისტიკული’’ მოძრაობა შემოიტანა, რაც აღწერილი მაქვს ჩემს წიგნში- ‘’ტოტალიტარიზმის შემდგომი თემი.’’

-ძალიან დამაინტერესა თქვენი წიგნის თეოლოგიურმა ნაწილმა, სადაც აღნიშნავთ რომ არ ხართ ღვთისმეტყველი, არამედ პოლიტიკურ მეცნიერებათა მკვლევარი, თუმცა თვლით რომ- <თეოლოგიაში- მართლმადიდებლობისა და თანამედროვეობის მომავალი მიმართულება გადანაწილდება.>(გვ.131) რატომ თვლით ასე? გვითხარით ოდნავ უფრო ვრცლად თუ როგორ გესახებათ ამგვარი მიმართულების გადანაწილება?
KS- რუსული მართლმადიდებლობის ინტელექტუალურ ტრადიციას დიდი ხნის მანძილზე ვსწავლობდი, დამუშავებული მაქვს სოლოვიოვის, დოსტოევსკის, ემიგრირებულ ღვთისმეტყველთა მოღვაწეობა, ასევე მოგვიანო ხანის საბჭოთა ,,დისიდენტობა’’ და თანამედროვე განხილვები. ჩემზე შთაბეჭდილება იმან მოახდინა, რომ მთელი ამ ხნის მანძილზე თავად რუსეთის ეკლესია ყველა ღონეს ხმარობდა სახელმწიფოსთან მიერთებისათვის, რეალური მოქმედებებით ცდილობდა სახელმწიფოსთან კავშირს და ძალა გამოელია, რომ საზოგადოებასა და მსოფლიოსათვისათვის საჭირო საკითხებზე პასუხი გაეცა. სხვაგან ამგვარი სიგნალები სწორედ ეკლესიის შიგნიდან და გარედან მოდის, თეოლოგიისა და რელიგიური ფილოსოფიიდან. ამგვარი გამოხატულებები დღესაც არსებობს და გამიგია ჩემს არაერთ მეგობართაგან, რომლებიც მრწამსით მართლმადიდებლები, პროფესიით კი ჩემი კოლეგები არიან, ეს ხალხი მთელ ყურადღებას ამ კუთხით ამახვილებს. სწორედ ეს მქონდა მხედველობაში როდესაც ვწერდი, რომ ღვთისმეტყველება შეიძლება ხელმძღვანელობდეს ეკლესიისა და სახელმწიფოს ურთიერთობებს. გასულ წელს ვენის ინსტიტუტში (11) ჩვენ მოვაწყვეთ ,,ვორკშოპი’’ და მოვიწვიეთ როგორც რუსი, აგრეთვე დასავლეთევროპელი ‘’მართლმადიდებელი პოლიტიკური თეოლოგები’’, ამ შეხვედრაზე განვაცხადეთ, რომ გვსურდა გავცნობოდით იმ საშუალებებს, რომლითაც მართლმადიდებელი თეოლოგები საკუთარ ეკლესიებსა და პოლიტიკოსებს შორის ურთიერთობას. გეგმავდნენ

-გაგვაცანით თუ რა იმედებს ამყარებთ ამ წიგნის გამოცემაზე?
KS- წიგნის მიზანია რელიგიურ მოთხოვნილებათა და სეკულარულ ნორმების შეთავსებადობისათვის ხელშეწყობა. გვსურს გამოვიწვიოთ რელიგიისა და სეკულარული ურთიერთმოქმედების თაობაზე გამოთქმული და გაბატონებული თეორიები, ამ შემთხვევაში რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და ადამიანის უფლებათა ურთიერთკავშირის მიმართულებით. წიგნის მეხუთე თავში არ მომიცია სრული პასუხები, მაგრამ დარწმუნებული ვარ, რომ ის დროული საკითხები წამოვწიე, რომელზეც მომავალში ვიმუშავებ. წიგნით ასევე გვსურს წარმოვადგინოთ რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის შიგნით არსებული იდეური და პოლიტიკური მდგომარეობა. გვინდა ყურადღება გავამახვილოთ ერთ ასპექტზე, რომელიც ამ კვლევაში გამოვტოვეთ, იგი ეხება რუსეთის ეკლესიის ფარგლებსგარეთ წარმოდგენილ რელიგიურ მოღვაწეთა მხრიდან, რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ურთიერთმოქმედებებისა ურთიერთკავშირების შეფასებას და ამ ყოველივეს საერთაშორისო ინსტიტუტებისა და საგარეო ურთიერთობების დონეზე მიღწევას.

– რა პროექტებზე, წიგნებზე თუ სტატიებზე მუშაბთ ამჟამად?
KS- წიგნის დასრულების შემდეგ ვცდილობ ვიმუშავო სხვა თეორეტიკულ საკითხებზე, რომლებიც დღევანდელ საუბარში გამოჩნდა. შევიმუშავე ზოგიერთი მიმართულება, რომელსაც ,,თეოლოგიის დაუმუშავებელ ადგილებად’’ მოვიაზრებ, რელიგიისა და პოლიტიკის დღევანდელ კავშირს მიემართება და სამომავლოდ მისთვის თეორეტიკული სტატიებით ,,ფრთების შესხმასა’’ და განვითარებას ვგეგმავ. ასევე ვმუშაობ თანამედროვე რუსული კონსერვატიზმის პროექტზე.

შენიშვნები:

[1] BACKGROUND– ფონი, უკანა პლანი, სარჩული, მიზეზი.(მთარგმნ. შენიშვნ.)

[2] ‘’Logos: A Journal of Eastern Ch ristian studies’’-პოპულარული თანამედროვე რელიგიური ჟურნალი, რომელსაც გამოსცემს წმ. პავლე მოციქულის ონტარიოს უნივერსიტეტი. (კანადა, ოტტავა)(მთარგმნ. შენიშვნ.)

[3] Christopher Brennaცნობილი თანამედროვე თეოლოგი, ისტორიკოსი და ფსიქოლოგი. (მარქუეთის უნივერსიტეტი, მილუოკი აშშ). (მთარგმნ. შენიშვნ.)

[4] Kristina Stoecklთანამედროვე მწერალი და მკვლევარი, ინსბრუკის უნივერსიტეტის (ავსტრია) სოციოლოგიის განყოფილების პროფესორი. (მთარგმნ. შენიშვნ.)

[5] Jürgen Habermasთანამედროვე გერმანელი გავლენიანი სიციოლოგი და ფილოსოფოსი, რომელიც ემხრობა იმ აზრზს, რომ დასავლური კულტურის ფესვები იუდეურ-ქრისტიანულია და თვლის რომ სეკულარული საზოგადოებისათვის აუცილებელია რელიგიურ ფასეულობათა გაანალიზება. ,,რელიგიური და სეკულარული მენტალიტეტი უნდა იყოს ღია დამატებითი შესწავლის პროცესებისათვის, თუ ვაბალანსებთ თანზიარად მოქალაქეობასა და კულტურულ განსხვავებულობას.’’ (მთარგმნ. შენიშვნ.)

[6] Effie Fokas– თანამედროვე რელიგიური მიმომხილველი და სოციოლოგი. (მთარგმნ. შენიშვნ.)

[7]Всеволод Анатольевич Чаплин- დიდი ხნის მანძილზე ითვლებოდა პატრიარქ კირილთან ძალზედ დაახლოებულ, რუსეთის მართლმადიდებელი  ეკლესიის ერთ-ერთი გავლენიან და ცნობად სასულიერო პირად, ცნობილია როგორც ულტრა-კონსერვატიული პიროვნება. (მთარგმნ. შენიშვნ.)

[8] Pussy Riot– 2011 წელს მოსკოვში დაფუძნებული ფემინისტური პანკ-როკ ჯგუფი. ცნობილია აზრის გამოხატვის რადიკალური საშუალებებით. (მთარგმნ. შენიშვნ.)

[9] Charles Taylor– თანამედროვე კანადელი ფილოსოფოსი და სოციოლოგი. (მთარგმნ. შენიშვნ.)

[10] Mutual fragilization– ფილოსოფიური ტერმინი, დაახლოებით ითარგმნება როგორც-,,ორმხრივი ურთიერთობების სიმყიფე.’’ (მთარგმნ. შენიშვნ.)

[11] (Institute for Human Sciences of Vienna). (მთარგმნ. შენიშვნ.)

წყარო-https://panorthodoxcemes.blogspot.gr/2017/01/the-background-of-russian-orthodox.html?m=1

თარგმნა და შენიშვნები დაურთო გურამ ლურსმანაშვილმა

Advertisements

დატოვე კომენტარი

Filed under ქრისტიანული თანამედროვე სიახლეები, Uncategorized

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s