სამღვდელთმთავრო ლიტურგიის განმარტება

 10885514_823022764422616_2577780553482998860_n

წერილები ლიტურგიკის შესახებ

 წერილი  № V

 ავტორი – თბილისის სასულიერო სემინარიის III კურსის სტუდენტი – გურმ ლურსმანაშვილი

თემა – სამღვდელთმთავრო ლიტურგიის განმარტება ( გრიგოლ მანსვეტოვის ნაშრომის  –   ,, მოკლე განმარტება ლიტურღიისა ’’-ს  მიხედვით )

                                                  თბილისი 

                                                  2014 წელი

 I – შესავალი

ვაგრძელებთ ლიტურგიკის შესახებ წერილების გამოქვეყნებას , რომელთა მიზანია არათუ სამეცნიერო ნაშრომების შექმნა ,   არამედ  ძირითადი  ლიტურგიკული  მსახურებებისა  თუ ელემენტების  შესახებ მოკლე და გასაგები ენით ,  ფართო საზოგადოებისთვის ინფორმაციის მიწოდებაა . შეგახსენებთ, რომ პირველი წერილი ეხებოდა სასულიერო პირთა შესამოსელს , მეორე – წმ.პეტრეს ლიტურგიის ტექსტს , მესამე – ნათლობისა და  ჯვრისწერის საიდუმლოს  შემადგენელი ელემენტების მოკლე ანალიზს, მეოთხე – საღვთო ლიტურგიაში მდუღარების გამოყენების წესისა და მისი ისტორიის შესახებ  , ხოლო წინამდებარე კი იქნება – სამღვდელთმთავრო ლიტურგიის განმარტება ( გრიგოლ მანსვეტოვის ნაშრომის  –  ,, მოკლე განმარტება ლიტურღიისა ’’-ს  ) მიხედვით .  ხსენებული წყარო  სხვა დროსაც გამოგვიყენებია .  მაშინაც აღგვინიშნავს და ახლაც მოგახსენებთ , რომ მიუხედავად არცთუისე დიდი მოცულობისა , იგი  არაერთი კუთხითაა ძალიან მნიშვნელოვანი, ინახება საჯარო ბიბლიოთეკაში და დაინტერესებულ მკითხველს შეუძლია  გაეცნოს . წიგნი თარგმნილია რუსული ენიდან 1952 წელს , სიონის ტაძრის მღვდელმსახურის – მამა გრიგოლ ცამციევის (იგივე ცამციშ-ვილის მიერ) .  მასში ეპისკოპოსის მსახურების განმარტება კი განთავსებულია – 91- 98 გვერდებზე .

 დამატება II

რომელთამე წესთათვის , სიტურღიისა ჟამსა სამღუდელო მსახურებისასა მღუდელთ-მთავრისამიერ აღსასრულებელთა .

***

შემდგომ ლოცუათა შესვლისათა , მღუდელთ-მთავარი  შთამოვალს  ვიდრე  დასავლეთთა  კართა ტაძრისათა  , ამის  მიერ ჰნიშნავს ღმრთისა სიტყვისა ჩუენდა მომართ შთამოსლვასა ; შეიმოსს სამღუდელოსა შესამოსელსა , აღნიშნავს განხორციელებასა ძისა ღმრთისასა ; მის წინაშე მსახურნი დიაკონნი გამოჰხატუენ ანგელოსთა , ხოლო საიდუმლოდ განხილვითა  ქრისტეს განკაცების ნამსახურებათა .

წინათ დაწყებისას ლიტურღიისა კათაკმეველთასა მოვლენან მღუდელთ-მთავრისადმი  თანამწირველნი მღუდელნი  და დასდგებიან გარემოს მისსა წესისამებრ ,  ჰნიშუნენ ეგრეთუე  ანგელოსთა , რომელნიცა  ჰმსახურებენ  მას  მთასა  ზედაშემდგომ ნათლისღებისასა , და ძლევასა სატანასა ზედა (მათე.4.11),მოციქულთაცა , რომელნი იყუნენ მისგან აღრჩეულნი , ვითარცა მოწამენი მისისა ცხოვრებისა და წამებისანი ; მღუდელთ-მთავარი , მყოფობს დასავლეთთა კარებთა თანა , ვიდრე მცირეს შესულამდე ჰგიეს მდუმარებასა შინა , და დაწყებასა ლიტურღიისასა არწმუნებს მღუდელსა , ამის მიერ ჰნიშნავს ქადაგებასა იოანე წინა-მორბედისასა ,  მეტყუელისა   შეინანეთ !   რომლისა  მიერ წინასწარმეტყუელმან ამან განუმზადა გზა უფალსა ; ვიდრე მღუდელთ-მთავარი მუნ ჰგიეს , სამეუფოთა კარნი არიან განხმულნი , ამით აცხადებს კართა ზეცასათა , განხმულთა ჟამსა თვით  მოსულისა ქუეყანასა ზედა ძისა ღმრთისასა , ამისთვის თვით იგივე  გუამცნებს : ამიერ იხილენით ცანი განხმულნი , და ანგელოსნი ღმრთისანი აღმავალნი, და გარდა-მომავალნი ძესა ზედა კაცისასა . (იოანე . 1.51)

მცირე   შესვლა

მცირე შესულა აღესრულდების ღუთივ-განზრახვითა ამით წესითა : მღუდელნი , გამოვლენ რა მღუდელთ-მთავრისადმი საკურთხევლით , ჰნიშუნენ ზეცით შთამოსულასა ანგელოსთასა ჟამსა ქრისტეს ამაღლებისასა ; მღუდელთმთავარი , თანაწარძღუანებული და პყრობილი თანამწირველთა მიერ , დიდის დიდებით შევალს საკურთხეველსა შინა , ვითარცა თვით  ზეცათა შინა , ამის მიერ ჰნიშნავს , რომელ იესო ქრისტემან დაასრულნა ქადაგებასა სახარებისასა და განვლო ყოველი მდგომარეობა შეურაცხებისა , აღვიდა თვისისა მამისადმი ვითარცა ჰქრუა : ,, საქმე აღვასრულე , რომელი მომეც მე რათა ვჰყო ; ხოლო აწ შენდა მოვალ .‘’(იოანე 17.4-11) შემდგომ ხმობისა :  სიბრძნით აღემართენით ! მღუდელთ-მთავარი ,  ჯუარს დასწერს  დიკირითა და ტრიკირითა ,  აძლევს ერთა  კურთხევასა ;ვინაითგან ქრისტემანცა , ამაღლდა რა მამისა მიმართ ზეცათა შინა , განიპყრო ხელნი და აკურთხნა მოწაფეენი თვისნი.რომელსა ჟამსა მღუდელნი და დიაკონნი , თანამძღოლნი მისნი , აღნიშვუნენ მოციქულთა , რომელთაცა იხილეს ამაღლებული უფალი ; სევალს რა საკურთხეველსა შინა მღუდელთ-მთავარი  ღირს იქმნების  გალობითა :  ,,  ის პოლა ეტი დესპოტა’’ (მრავალჟამიერ , მეუფეო ! ) ვითარცა ანგელოსთა ქრისტესა ამაღლებულსა უღაღადეს : ვინ არს ესე მეფე დიდებისა ?  უკმევს წმიდასა ტრაპეზსა , ვითარცა ტახტსა ქრისტესსა , დაუდგრომელად სამღუდელო მოქმედებულისასა , წმიდათა ხატთა განსაცხადებლად ღირს ჯეროვნად მათთა პატივის ცემისათვის , და ერთა გასამხნევებლად გულითა ლოცვისადმი . და მნიშვნელად მადლისა სულისა წმიდისა , საიდუმლოდ სულისა დამატკბობელისა . შემდგომ წარკითხვისა ტროპართასა , მოიხსენებიან და შეიტკბობიან უწმინდესი სინოდი , ხელმწიფე და მისი უმაღლესი სახლეულობა , შემდგომ მღუდელთ-მთავარი ,  ეგრეთუე სიღკლიტი და  მხედრობა , და უკანასკნელ ყოველნი  ქრისტიანენნი ;ხოლო ამის მიერ აღინიშნების , რომელ ყოველნი იგი , ნებართვითა თვით ქრისტესითა , ხარისხსა ამას ზედა , აღრჩეულ არიან და დადგენილ სასარგებლოდ ეკლესიისა და ერთა , ამასთანავე განმხნევდებიან სიმართლით აღსრულებად თვისთა მოვალეობათა: რომლისათვისცა აღუთქუამს მათ თანასწორ მისაგებელსა , ვითარცა ყოველთა წმიდათა აქუსთ აღთქმულ ქრისტეს მიერ და მიეცემისთ ,

***

ჩუენ ვიხილეთ , რომელ მღუდელთ-მთავარი , მტვირთუელი ქრისტეს სახისა , აქამომდე ეგო მდუმარებასა შინა ; შემდგომ შესულისა იწყებს იგი ხმისყოფასა და მოქმედებასა , რომელიცა საღმრთოსა ისტორიასა შინა გამოიხატების ჟამი იგი , ოდესცა წინამორბედმან ჰრქუა : მისა , ესე იგი ქრისტესა , ჯერ არს აღორძინებად , ხოლო ჩემდა მმოკლებად . ამისთვის მღუდელი უმაღლესსა მოქმედებასა დაუთმობს მღუდელთ-მთავარსა , რომელიცა ხმას ჰყოფს : რამეთუ წმიდა ხარ , ღმერთო , ჩუენო და სხუანი . ამისი შემდგომი სამწმიდა გალობა იგალობების საკურთხეველსა შინა , ვითარცა ანგელოსთა მიერ , ხოლო სამგალობლოსა ზედა ვითარცა კაცთა მიერ , რათა ამის მიერ ცნობილ იყოს , რომელ ერთსა ეკლესიასა შეადგენენ ანგელოსნი და კაცნი . ამასობაში მღუდელთ-მთავარი , ჯუარის სახედ დიკირითა გამოჰსახავს სახარებასა , ჰნიშნავს ღუთაებრივსა და კაცობრივსა ბუნებასა იესოსა , სახარებითა ამით ჩუენდა  მომართ გამოცხადებულსა ; რომლისა შემდგომ დიკირითა და ჯუარითა აკურთხებს ერსა , აჩუენებს , რომელ ესე იესო , კაცობრივ მკუდარი , აღსდგა და ამაღლდა , ვითარცა ღმერთი . უკანასკნელ ოდესცა , დასრულებისა თანა სამწმიდაობისასა , იწყებენ გალობად : დიდება მამასა და ძესა და წმიდასა სულსა , მიიღებს იგი ტრიკირსა და აღუალს მაღალსა დასაჯდომელსა , აკურთხებს კუალად მათით , აღნიშნავს , რომელ ერთი ღმერთი არს არსებით , გარნა სამპიროებით , ვითარითა გამოცხადდა იორდანედ : რომელი დაამტკიცებს მაშინ კითხული წინაშე მღუდელთ-მთავრისა ტროპარი : სამებისა გამოცხადება იყო იორდანესა .

 

სამოციქულოსა და სახარების წაკითხვა

მღუდელთ-მთავარი, აღუალს რა მაღალსა დასაჯდომელსა , მოიხდის ომოფორსა , ჰნიშნავს , რომელ იესო ქრისტე , ვითარცა დიდებული მღუდელთ-მთავარი აღხდა რა ხელით უქმნელსა წმიდაა წმიდათასა  , მიჰგუარნა ცხოვარნი თვისნი , ესე იგი ყოველი კაცთა ნათესავი , და აღთქმად შვილობისა ამცნო მამასა თვისსა ; მჯდომარე მაღალსა  დასაჯდომელსა , გამოჰხატავს იგი თვით ქრისტესა , მჯდომარესა მარჯუენით ღმრთისა მამისასა ; ხოლო მსხდომარენი გარემოს სამღუდელო-მსახურნი-მოციქულთა , მსხდომარეთა ათორმეტთა ტომთა ისრაილისათა .

შემდგომ სახარებისა , მღუდელთ-მთავარი გარდამოხდების მაღლით დასაჯდომელით და გამოვალს საკურთხეველით , ჯუარს დასწერს ერსა , ჰნიშნავს ზეცით მაცხოვრისა ჩუენთვის განგებულებასა , ესე იგი რომელ იგი შემდგომ ამაღლებისაცა ჩუენთანა ჰგიეს განუშორებელ და უკუნისამდე ყოფადცა აღგვითქუა  .

საგალობელი –  ,, რომელი ქერუბიმთა ‘’ 

ჟამსა ხერუვიმთა გალობისა , მღუდელთ-მთავარნი  დაიბანს ხელსა  , კითხულობს ლოცუასა   , რათამცა  უფლმან  აკურთხოს    წყალი  განსაწმენდელად წინა-მდგომარეთა .  წესსა ამასა აქუს  შემდგომი წარმოება :  დროსა  უპირატესობისა ეკლესიისა ზიარებად  განმზადებულნი ,  ეკკლესიად მიმართ მოსვლისა , დაიბანდენ ხელთა საბანელსა  შინა , რომელსაცა ეკკლესია მოითხოვდა უფროს ამისთვის , რომელ მაშინ ხორცსა ქრისტესსა მიიღებდენ ხელთა შინა .

მღუდელთ-მთავარი  ჟამსა დიდისა  შესლვისასა თვით  არა მიიღებს წიდათა  ძღუენთა , არამედ არწმუნებს  მღუდელსა მათ გარდმოსატანად ამისთვის რომელ მაშინ თვით მას ჰმოსიეს სახე ქრისტესი .

ოდესცა  წმიდანი  ძღუენნი იქმნებიან დადგენილსა ტრაპეზსა ზედა , მღუდელთ-მთავარი  მოითხოვს  სამღუდელო მსახურთაგან რათა ილოცვიდენ მისთვის , აღვიარებს თავსა თვისსა კაცად მსგავს-ვნებათა შინა  მყოფისა  , ძრწის მისსა  წინა მდებარისა მსახურებისაგან და აღასრულებს მოციქულთა ბრძანებასა : აღუარებდით ურთი ერთარს ცოდუათა, და ულოცევდით ერთი ერთსა . (იაკობ 5.6) აჩუენებს რა მათ შესაბამსა კაცობრივსა სიმდაბლესა , შემდგომ , შემდგომ გამოვალს საკურთხევლით და ჯუარს დასწერს ერსა , ილოცვის იგი ერთათვის და თავისა თვისისათვისცა მოითხოვს მათგან ლოცუათა ხოლო გუნდი , სახელითა ერისათა , ხმას ჰყოფს : ,, ის პოლა ეტი დესპოტა ! ’’ ჰსურთ ამით მისიწარმატება სამღუდელო მოქმედებასა შინა და გრძელჟამიერად გება წოდებასა მღუდელთ-მთავრობისასა.

მრწამსის   წაკითხვა

დროსა კითხვისა სიმვოლი სარწმუნოებისასა , მღუდელთ-მთავარი  სახედ  ყოვლისა  ეკკლესიისა მოიდრეკს  თავსა თვისსა ქუეშე დაფარნისა ტრაპეზსა ზედა , ამით დაამოწმებს დამორჩილებასა გულისა და გონებისასა აღვიარებად სარწმუნოებისა  ჰნიშნავს ამასაცა , რომელი იგი დაეფლვის ქრისტესთანა , და მასთანავე აღსდგების ჯერ არს ჩუენდა რათა მაშინ თვით ამასა ვჰგრძნობდეთ ყოველნი მორწმუნენიცა .

***

სხუანი წესნი მღუდელთ-მთავრისა სამღუდელო მსახურებისანი არიან იგინივე , რომელნიცა აღსრულდებიან სამღუდელო მსახურებასა ზედა მღუდლისასა .

Advertisements

დატოვე კომენტარი

Filed under ლიტურგიკა

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s